Connecting agriculture and society

Plattelandstoerisme zou Chinese boer kunnen helpen

China wil haar boeren kansen geven in multifunctionele landbouw, en met name plattelandstoerisme. De veelal kleinschalige bedrijven moeten daarvoor nog wel een hele omslag maken, én mensen zien te vinden die voor extra diensten willen betalen. Nu gaan de rijkere Chinezen liever op vakantie naar het buitenland, of ze bezoeken een grootschalig recreatiepark. Misschien wel omdat platteland en landbouw geassocieerd wordt met armoe. De slechte luchtkwaliteit in de stad kan daar mogelijk verandering in aanbrengen en voor een herwaardering van het platteland zorgen. Zeker als ondernemers daar iets extra´s weten te bieden.

 

Op uitnodiging ben ik nu, eind oktober, aanwezig op het ‘World Agritourism Development Forum’. Een bijeenkomst in en om Changsha, in de provincie Hunan, China. China organiseert deze bijeenkomst met ongeveer 200 deelnemers uit wel meer dan 30 verschillende landen.

 

Het doel van de bijeenkomst werd me op de voorlaatste avond een beetje duidelijk toen ik sprak met een journalist van de Financial Times die schrijft over landbouw in China. Hij had gesproken met de persoon die inhoudelijk verantwoordelijk was voor het evenement (deze persoon is voor mij onzichtbaar gebleven tijdens deze meeting). Het doel is om door de ontwikkeling van deze sector bij te dragen aan het inkomen op het platteland.

 

En het is mooi om te zien dat zoveel landen van over heel de wereld agrotoerisme zien als een geschikte strategie voor een hoger inkomen van ondernemers op het platteland. Of het nu gaat om Maleisië, waar je als toerist mee kan helpen op het rijstveld, om Makeni in Siera Leone waar men zich wil onderscheiden voor de westerse toerist door kleinschalige agrotoerisme op te zetten als tegenhanger van het strand in de buurt van Freetown, Italië, waar ‘agritursimo’ een begrip is in de toeristenmarkt of Calafornië, waar er grote wijnfeesten georganiseerd worden, overal worden er kansen gezien en al gepakt.

 

Agrotoerisme ‘the China way’ 

Op dit moment zit ik in conferentiezaal met de deelnemers van deze conferentie. Op het platteland en op een plek met de capaciteit om 500 mensen te laten overnachten. Er is ook een speeltuin en een basketbalveld. Een aantal visvijvers en een restaurant. Maar op deze schaal zouden wij het geen agrotoerisme meer noemen. De voorbeelden die ik heb gezien tijdens de excursies zijn van dezelfde omvang. Of veel landbouw en bijna geen toerisme, of veel toerisme en bijna geen landbouw.

 

Maar als ik met de studenten praat die ons begeleiden hoor ik dat er wel steeds meer Chinezen naar het platteland op vakantie gaan. Vooral ook vanwege de slechte luchtkwaliteit in de steden. En na een aantal dagen in een provinciestad en een ochtend in de taxi door Beijng kan ik dat best begrijpen. En dat deze mensen slapen op de boerderij. Dus het lijkt er op dat er ook kleinschalige agrotoerisme is. Het zou passen bij de schaal van de landbouw. Er zijn veel kleine bedrijven met een lappendeken aan stukjes voor de teelt van rijst, een stukje groentetuin en een visvijver. Maar ik heb het niet gezien, en weet ook niet welke Chinees zich dit kan permitteren. Het beeld wat ik krijg is dat de mensen die echt een vakantie kunnen permitteren vaak de wereld over gaan. En diegenen diegene die dat niet kunnen gaan met Chinees nieuwjaar naar hun familie – dus wel naar het platteland. Maar of je dat toerisme moet noemen?

 

De groentetuin verdwijnt uit de Chinese stad

In China staan de hoge betonnen flats, als dominostenen, op een rij. Deze gebouwen noemt men hier in China ‘real estate‘. Dit ´echte vastgoed´ speculeert op nog meer mensen die in de steden gaan wonen en op een welvaartsgroei van de middenklasse. Op dit moment staan veel van deze kolossen nog leeg.

Als je de stad uitrijdt zie je een scherpe grens wanneer (nu) deze ‘real estate‘ stopt en de ‘oude’ stad er nog is. Hier zie je dus de betonnen kolossen veranderen in appartementen van maximaal drie hoog of gewoon vrijstaande woningen. Op dit punt zie je ook gelijk de moestuin verschijnen. Bijna elk stukje grond rondom het huis wat geschikt is wordt gebruikt voor groenteproductie. De mensen die hier wonen weten nog hoe het is om zelf voedsel te telen.

 

Hiervan kan je zeggen dat heel veel mensen in China of nog zelf voedsel produceren of dat tot voor kort hebben gedaan. Misschien hebben de Chinese stedelingen nog niet de behoefte om de landbouw weer te ervaren. Maar als ik de steden zie denk ik: ‘dat is een kwestie van tijd’.

 

P1020490

Als er grond beschikbaar is wordt het gebruikt voor groenteproductie

 

Of en hoe het agrotoerisme in China zal ontwikkelen is moeilijk te zeggen. De eerste behoefte van veel Chinezen is toch een huis en een auto. Misschien voor de middenklasse die er nu al redelijk warm bijzit. En of die er dan uit zal zien als grootschalige plattelands resorts (wat prima in het Chinese model past van een investeerder die een groot project opzet – waar de nodige mensen van profiteren) of dat ze meer ‘dutch‘ style zullen zijn is voor mij ongewis.

 

Als de boeren ervan zouden moeten profiteren hoop ik het laatste. Maar daarvoor hebben deze ondernemers betere toegang nodig tot kapitaal en training in de ontwikkeling van ondernemerschap. Echter, het beeld wat ik kreeg is dat het ondernemerschap nogal van boven naar beneden georganiseerd wordt. Voor verschillen met Nederland hoef je dus niet te zoeken.

 

P1020463

Landbouw rondom een toeristische hotspot: geboorteplek van Mao Zadong

 

29-10-2013; Daniël de Jong